Bir dosyanın erişim hakları nasıl değiştirilir?

Linux/Unix sistemlerinde üç tür izin kullanılır: okuma (read), yazma (write) ve çalıştırma (execute), ayrıca üç kullanıcı kategorisi vardır: dosyanın sahibi (owner), grup (group) ve diğerleri (others).

İzinler chmod komutuyla değiştirilebilir.

1. Sayısal yöntem:

# r=4, w=2, x=1
# Her rakam, sahibi, grup ve diğerleri için izinlerin toplamını temsil eder
# Örneğin: 777 (tüm kullanıcılar için rwx), 755 (sahibi için rwx, grup ve diğerleri için rx)
chmod 755 dosya_adi

2. Sembolik yöntem:

# u (sahibi), g (grup), o (diğerleri), a (tüm - ugo)
# +, - (izin ekle/kaldır), = (belirli izinleri ayarla)
# r (read), w (write), x (execute)
chmod u+x dosya_adi         # Sahibi için çalıştırma izni ekle
chmod g-o-w dosya_adi      # Grup ve diğerleri için yazma iznini kaldır
chmod a=rw- dosya_adi       # Tüm kullanıcılar için okuma ve yazma izinleri ayarla, x kaldır

Örnekler:

• Dosyayı sadece sahibi için çalıştırılabilir yap:

  chmod u+x dosya_adi
  

• Sahibi için okuma ve yazma, grup ve diğerleri için sadece okuma izinleri ayarla:

  chmod 644 dosya_adi
  

Ek seçenekler:

• -R: izinleri dizinler ve içerikleriyle birlikte rekursif olarak değiştirir.

  chmod -R 755 dizin_adi
  

İzinler ls -l komutuyla görüntülenebilir.

# ls -l çıktısı örneği
# -rwxr-xr-x 1 kullanıcı grup 1024 11 Kas 10:00 dosya_adi

Burada:

• İlk karakter -, bunun bir dosya olduğunu gösterir. d ise dizin olduğunu gösterir.
• Sonraki üç karakter (rwx), sahibi için izinleri gösterir.
• Sonraki üç karakter (r-x), grup için izinleri gösterir.
• Son üç karakter (r-x), diğer kullanıcılar için izinleri gösterir.