Критерий дарвозаи пешина чист?

Ҳамён қапқоқи критерийи, сабабий чиқишда қўлланиладиган усул бўлиб, яширин ўзгарувчилар (confounderлар)ни тўғридан-тўғри назорат қилиш мумкин бўлмаган ҳолларда ўзгарувчилар орасидаги сабабий боғлиқликни баҳолаш имконини беради. У сабабий таъсир ўтказадиган ўрта ўзгарувчи (медиатор)дан фойдаланишга асосланган.

Ҳамён қапқоқи шартлари:

1. Ўрта ўзгарувчи (Z) Xнинг Yга таъсирини тўлиқ ўрта қилади.
2. Xдан Zга таъсир қилувчи яширин ўзгарувчиларга қарши тўғри таъсир йўқ.
3. Zдан Yга бўлган барча йўллар, X орқали бўлмаганлар, блокланган.

Масалан: агар X реклама кампанияси бўлса, Z реклама кўриш, Y эса харид қилиш бўлса. Ҳатто агар яширин омиллар X ва Yга таъсир қилса ҳам, Xнинг Yга таъсирини Z орқали баҳолаш мумкин.

Бу, классик back-door критерийи қўлланила олмайдиган ҳолларда сабабий таъсирни тўғри баҳолаш имконини беради.