Na czym polegają różnice między dziedziczeniem a kompozycją w programowaniu obiektowym?

Dziedziczenie:

• Relacja "jest" (is-a).
• Klasa potomna dziedziczy pola i metody klasy nadrzędnej.
• Używane do tworzenia wyspecjalizowanych wersji istniejących klas.
• Może prowadzić do sztywnych hierarchii i problemów z wielokrotnym dziedziczeniem.

Kompozycja:

• Relacja "ma" (has-a).
• Klasa zawiera instancje innych klas jako swoje pola.
• Deleguje wykonywanie zadań do zawartych obiektów.
• Zapewnia elastyczność i możliwość wymiany komponentów.

Przykład w Java:

// Dziedziczenie
class Vehicle { // Klasa bazowa
    void start() { /* ... */ }
}

class Car extends Vehicle { // Dziedziczy po Vehicle
    // Metody specyficzne dla Car
}

// Kompozycja
class Engine { // Składnik
    void start() { /* ... */ }
}

class AnotherCar { // Klasa korzystająca z kompozycji
    private Engine engine; // Zawiera instancję Engine

    AnotherCar(Engine engine) {
        this.engine = engine;
    }

    void start() {
        engine.start(); // Delegacja
    }
}

Różnice można przedstawić w formie tabeli:

Kryterium	Dziedziczenie	Kompozycja
Relacja	"jest" (is-a)	"ma" (has-a)
Sztywność	Bardziej sztywne	Bardziej elastyczne
Wykorzystanie ponowne	Poprzez hierarchie klas	Poprzez instancje obiektów
Zmiana zachowania	Nadpisanie metod	Wymiana zawartych obiektów
Zastosowanie	Specjalizacja, rozszerzenie funkcji	Agregacja, budowa z części

Kompozycja jest zazwyczaj preferowana nad dziedziczeniem w większości przypadków, aby osiągnąć większą elastyczność i mniejszą zależność między klasami.