Linuxта кандай эсептер жана укуктар бар?

Linux системинде коопсуздукту жана кирүү башкарууну камсыз кылган ар кандай эсептер жана уруксат деңгээлдери бар:

• root (суперколдонуучу) — системанын бардык бөлүмдөрүнө толук кирүү мүмкүнчүлүгүнө ээ, бардык командадарды ишке ашыра алат жана бардык файлдарды өзгөртө алат.
• Жөнөкөй колдонуучулар — чектелген укуктарга ээ, гана өзүнүн файлдарында иштей алат жана уруксат берилген процесстерди ишке киргизе алат.
• Группалар — колдонуучуларды топтоштуруп, файлдарга жана ресурстарга кирүү укуктарын оңой башкаруу үчүн.

Linuxтагы укуктар ээлик кылуу, топ жана башка колдонуучулар моделине негизделген, үч түрдүү уруксат бар:

• r (окуу) — файлды же каталогду окуу укугу.
• w (жазуу) — жазуу же өзгөртүү укугу.
• x (жаратуу) — файлды ишке киргизүү же каталогго кирүү укугу.

Мындан тышкары, атайын укуктар да бар:

• SUID/SGID — программага файлдын ээси же тобунун укуктары менен иштетүүгө мүмкүндүк берет.
• Sticky bit — көбүнчө каталогдордо колдонулат, анткени гана файлдын ээси аны өчүрө алат.

Файлдын укуктарын жана ээлик кылуучуларын көрүү үчүн мисал:

ls -l /жол/файл