Verilənlər bazaları ilə işləmə kontekstində EXPLAIN əmri nədir?

EXPLAIN (və ya EXPLAIN PLAN, verilənlər bazası idarəetmə sistemindən asılı olaraq) SQL əmri olub, verilənlər bazasının sorğu planlayıcısının SQL sorğusunu necə icra etməyi planlaşdırdığını göstərir. O, sorğunu icra etmir, onu analiz edir və addım-addım icra planı hazırlayır.

İcra planı aşağıdakıları əhatə edir:

• Cədvəllərin sırası: cədvəllərin hansı ardıcıllıqla skan ediləcəyi və ya birləşdiriləcəyi.
• Giriş metodları: hansı indekslərin istifadə olunacağı (və ya cədvəlin tam skan ediləcəyi).
• Birgəlik metodları: cədvəllərin necə birləşdiriləcəyi (məsələn, nested loop, hash join, merge join).
• Filtrləmə: WHERE şərtlərinin nə zaman və necə tətbiq olunacağı.
• Sıralama və qruplaşdırma: ORDER BY və GROUP BY əməliyyatlarının necə həyata keçiriləcəyi.

EXPLAIN tərəfindən təqdim olunan məlumatlar aşağıdakı məsələlərdə kömək edir:

• Sorğunun niyə yavaş işlədiyini anlamaq.
• Əksik və ya qeyri-effektiv indeksləri müəyyən etmək.
• Sorğu və ya verilənlər bazası sxemini optimallaşdırmaq.

Sintaksis verilənlər bazası idarəetmə sistemindən sistemə fərqlənir. Məsələn, PostgreSQL və MySQL üçün:

EXPLAIN SELECT * FROM users WHERE id = 1;

EXPLAIN-in nəticəsi adətən hər bir addımı təsvir edən sətirlər toplusudur. Çıxışın şərhi verilənlər bazası idarəetmə sisteminin xüsusiyyətlərini bilmək tələb edir.