Swiftda qanday turdagi havolalar mavjud?

Swift'da, sinflar uchun uch asosiy turdagi referensiyalar mavjud:

1. Kuchli Referensiya (Strong Reference):

   • Bu standart referensiya turi.
   • Kuchli referensiya ob'ektning referenslar hisobini oshiradi.
   • Ob'ekt kamida bitta kuchli referensiya mavjud bo'lsa, xotiradan chiqarilmaydi.
   • Kuchli referensiyalar tsikllari (strong reference cycles) xotira oqib ketishining asosiy sababidir.

   class Person {
       let name: String
       init(name: String) { self.name = name }
       deinit { print("\(name) deinitialization") }
   }
   
   var reference1: Person? = Person(name: "John")
   // reference1 endi kuchli referensiya, Person ob'ektining referenslar hisobini oshiradi
   

2. Zaif Referensiya (Weak Reference):

   • weak kalit so'zi bilan e'lon qilinadi.
   • Zaif referensiya ob'ektning referenslar hisobini oshirmaydi.
   • strong reference cycles oldini olish uchun ishlatiladi.
   • Har doim opsional (Optional) bo'lib, chunki zaif referensiya ko'rsatadigan ob'ekt har qanday vaqtda deinitializatsiya qilinishi mumkin. Ob'ekt deinitializatsiya qilinsa, zaif referensiya avtomatik ravishda nil bo'ladi.

   class Apartment {
       let unit: String
       weak var tenant: Person? // Zaif referensiya
       init(unit: String) { self.unit = unit }
       deinit { print("Kvartira \(unit) deinitialization") }
   }
   
   var john: Person? = Person(name: "John")
   var unit4A: Apartment? = Apartment(unit: "4A")
   
   john?.apartment = unit4A // Agar Apartment, Person'ga kuchli referensga ega bo'lsa
   unit4A?.tenant = john   // Zaif referensiya
   
   // Kuchli referensiyalar olib tashlangandan so'ng, ob'ektlar deinitializatsiya qilinadi
   john = nil
   unit4A = nil
   // Natija: "John deinitialization", "Apartment 4A deinitialization"
   // Agar tenant kuchli referensiya bo'lsa, xotira oqib ketishi (tsikl) yuz beradi
   

3. Nafaqatga Referensiya (Unowned Reference):

   • unowned kalit so'zi bilan e'lon qilinadi.
   • weak ga o'xshash, ob'ektning referenslar hisobini oshirmaydi.
   • strong reference cycles oldini olish uchun ishlatiladi.
   • weak dan farqli o'laroq, u opsional emas (Optional) va referans ko'rsatadigan ob'ekt, uning "hayot" davomida mavjud bo'lishi taxmin qilinadi.
   • Agar unowned referensiya ko'rsatadigan ob'ekt, undan oldin deinitializatsiya qilinsa, bajarilish vaqti xatosi (runtime error) yuz beradi.
   • Bu, har doim mavjud bo'lgan ob'ektlar uchun mos keladi, masalan, "ota- bola" holatida, ota bola egallaydi, lekin bola ota bilan kuchli bog'lanmaydi.

   class Customer {
       let name: String
       var card: CreditCard?
       init(name: String) { self.name = name }
       deinit { print("\(name) deinitialization") }
   }
   
   class CreditCard {
       let number: Int
       unowned let customer: Customer // Nafaqatga referensiya
   
       init(number: Int, customer: Customer) {
           self.number = number
           self.customer = customer // init da xavfsiz tayinlash
       }
       deinit { print("Karta #\(number) deinitialization") }
   }
   
   var john: Customer? = Customer(name: "John Doe")
   john?.card = CreditCard(number: 1234_5678_9012_3456, customer: john!)
   
   // Kuchli referensiyani olib tashlash
   john = nil
   // Natija: "John Doe deinitialization", "Karta #1234567890123456 deinitialization"
   // CreditCard'dagi nafaqatga referensiya, customer mavjud bo'lsa, amal qiladi.
   // Agar CreditCard, Customer'dan uzoqroq yashasa va customer'ga nafaqatga referensiya orqali murojaat qilinsa, xato yuz beradi.
   

weak va unowned o'rtasidagi asosiy farq:

• weak: ob'ekt nil bo'lishi mumkin. Ob'ektlarning hayot davomiyligi qat'iy bog'lanmagan hollarda foydalaniladi (bir ob'ekt, boshqa ob'ektsiz ham mavjud bo'lishi mumkin).
• unowned: ob'ekt, inicializatsiyadan so'ng, nil bo'lishi mumkin emas. Faqat, ob'ekt, unga murojaat qiluvchi ob'ekt mavjud bo'lsa, mavjud bo'lishi mumkin, deb ishonch bilan foydalaniladi.