Барномаи декларативӣ чист ва намунаҳои он, ба монанди HTML ва SQL, чӣ гунаанд?

Барномаи декларативӣ — ин парадигмаест, ки дар он натиҷаи дилхоҳ тавсиф карда мешавад, на пайдарпайии қадамҳо барои расидан ба он. Барномасоз системаро огоҳ мекунад чи бояд кард, на чӣ гуна.

Масалан:

• HTML (HyperText Markup Language): Ин забони рамзгузорӣ аст, ки сохтор ва мазмуни саҳифаи вебро тавсиф мекунад. Шумо унсурҳоро (сарлавҳаҳо, параграфҳо, пайвандҳо) муайян мекунед, ва браузер ин рамзгузориро барои намоиш таҳлил мекунад.

  <!-- Сарлавҳаи сатҳи аввал -->
  <h1>Салом, ҷаҳон!</h1> 
  
  <!-- Параграфи оддӣ -->
  <p>Ин намунаи муносибати декларативӣ дар HTML мебошад.</p> 
  

• SQL (Structured Query Language): Ин забони идоракунии базаи додаҳоест, ки муносибати онро идора мекунад. Шумо маълумотҳоро, ки мехоҳед гиред ё тағир диҳед, тавсиф мекунед, ва системаи идоракунии базаи додаҳо (DBMS) роҳи беҳтаринро барои иҷрои дархост муайян мекунад.

  -- Ҳама сабтҳоро аз ҷадвали корбарон интихоб кунед
  -- ки дар он синну сол аз 18 зиёд аст
  SELECT * 
  FROM users 
  WHERE age > 18;
  

Фарқиятҳои асосӣ бо барномаи императивӣ (ки алгоритмро қадам ба қадам тавсиф мекунад):

Критерий	Барномаи декларативӣ	Барномаи императивӣ
Мақсад	Чӣ бояд кард	Чӣ гуна бояд кард
Тавсиф	Натиҷаи дилхоҳ	Рақамҳои амалӣ дар пайдарпайӣ
Флексибиллик	Системаи идоракунии базаи додаҳо/тарҷумон муайян мекунад, чӣ гуна	Барномасоз муайян мекунад, чӣ гуна
Масаланҳо	SQL, HTML, CSS, Prolog	Java, C++, Python (дар назар), JavaScript