теоремаи CAP чист?

CAP теоремаси (шунингдек Brewer теоремаси сифатида ҳам танилган) тарқатилган ҳисоблаш тизимида бир вақтнинг ўзида қуйидагиларни таъминлаш мумкин эмаслигини таъкидлайди:

• Мослик (Consistency): Ҳамма узиллар бир вақтда бир хил маълумотларни кўради. Ҳар қандай ўқиш амалиёти энг сўнгги ёзилган маълумотларни олади.
• Мавжудлик (Availability): Ҳар бир сўров бўш бўлмаган жавоб олади, бошқа узилларнинг ҳолатига қарамай. Тизим доим ўқиш ва ёзиш амалиётлари учун мавжуд.
• Тармоқ бўлинишига тўғри келиш (Partition Tolerance): Тизим узиллар ўртасидаги алоқа йўқолган бўлса ҳам ишлашда давом этади (тармоқ бўлинишлари).

Тармоқ бўлиниши ($P$) шароитида, тизим мослик ($C$) ва мавжудлик ($A$) орасида танлов қилишга мажбур.

• CA тизими: Тармоқ бўлинишлари мавжуд эмас деб ҳисоблайди. Улар юз берганда, тизим ёки кириш мумкин эмас ёки мос келмайди. misolлар: маҳаллий тармоқда синхрон репликация билан классик муносабатли маълумотлар базалари.
• CP тизими: Тармоқ бўлиниши вақтида мосликдан воз кечади. Агар узил кўпчилик билан боғланишга муваффақиятли бўлмаса, у сўровларга жавоб бермасдан тўхтайди, маълумотлар мослигини таъминлаш учун. misolлар: Zookeeper, etcd, Paxos ёки Raft каби консенсус протоколларини қўллайдиган тарқатилган тизимлар.
• AP тизими: Тармоқ бўлиниши вақтида мосликдан воз кечади, мавжудликни афзал қилади. Тизим ҳали ҳам сўровларга жавоб беради, аммо эскирган ёки низоларга олиб келувчи маълумотларни тақдим этади. Кейинчалик мослик (eventual consistency) эришилади. misolлар: DynamoDB, Cassandra, MongoDB (кейбір конфигурацияларда стандарт).

CAP теоремаси тарқатилган маълумот сақлаш тизимларига қўлланилади. Ҳақиқий тизимларда, кўпинча, компромисслар қилиш ва илованинг махсус талабларига энг мос моделни танлаш керак.