Кэштин иштөө эрежелери жөнүндө айтып бер.

Кэш маалыматтарды сактайт, алардын жеткиликтүүлүгүн тездетүү үчүн. Негизги эрежелер:

Близосту эрежеси (Locality of Reference):
- Убакыттык жакындык: Эгер маалымат элементи жакында колдонулса, ал кайра жакын арада колдонулушу мүмкүн.
- Көчмө жакындык: Эгер маалымат элементи колдонулса, анын жанында турган элементтер да жакын арада колдонулушу мүмкүн.
Айлана-чөйрөнү алмаштыруу эрежелери (Cache Replacement Policies): Кэш толуп калганда жана жаңы маалымат үчүн орун керек болгондо, кайсы блокту өчүрүү керектигин аныктайт. Жалпысынан колдонулган саясаттар:
- FIFO (First-In, First-Out): Эң эски блок өчүрүлөт.
- LRU (Least Recently Used): Эң аз колдонулган блок өчүрүлөт.
- LFU (Least Frequently Used): Эң аз колдонулган блок өчүрүлөт.
Жазуу эрежелери (Cache Writing Policies): Өзгөртүүлөрдү негизги эс тутум менен синхрондоштуруу убактысын аныктайт.
- Write-Through: Маалыматтар бирдей убакта кэшке жана негизги эс тутумга жазылат. Туташтыкты камсыздайт, бирок жайыраак.
- Write-Back: Маалыматтар биринчи кезекте кэшке жазылат. Эс тутум жаңыртылат кийинчерээк, блок өчүрүлгөндө же так белгиленгенде "тазаланган" деп белгиленет. Жылдамыраак, бирок өзгөртүүлөрдү көзөмөлдөө механизми керек.
Кэшке кирбеген учурлар (Cache Miss Handling): Талап кылынган маалымат кэште жок болсо, системанын кандай жооп берерин аныктайт.
- Маалыматты кийинки деңгээлден алат (мисалы, негизги эс тутумдан).
- Маалыматты кэшке кошот (бар болсо, ал блокту алмаштырып), андан кийин сураган процесске берет.
Координация эрежелери (Cache Coherence Rules): Көппроцессордук системелерде маанилүү, анда бир нече процессор бирдей маалыматтын көчүрмөлөрүнө ээ болушу мүмкүн. Бардык кэштердин маалыматтарынын актуалдуулугун камсыздайт. Протоколдор мисалы: MSI, MESI.
Инвалиддөө/жаңыртуу эрежелери (Cache Invalidation/Update): Бир жердеги (мисалы, бир процессордун кэшинде) маалымат өзгөрсө, башка кэштердеги көчүрмөлөрдү инвалиддөө же жаңыртуу керек, эски маалыматтарды колдонбоо үчүн.