TCP/IP моделинин байланыш катмары (Link Layer) жөнүндө айтып бериңиз.

Link Layer, ошондой эле тармакка жетүүнүн деңгээли деп аталган, тармактагы көршү узуларынын ортосунда маалыматтарды өткөрүүгө жооптуу. Ал физикалык канал аркылуу кадрларды ишенимдүү өткөрүүнү камсыздайт.

Каналды деңгээлдин негизги функциялары:

• Маалыматты форматтоо (Framing): Тармак деңгээлиндеги пакеттерди кадрларга айландыруу, физикалык канал аркылуу өткөрүү үчүн керектүү башталыш жана аяктоо белгилерин кошуу.
• Медиага жетүүнү контролдоо (Media Access Control — MAC): Бир нече түзмөктөр колдонуп жаткан болсо, жалпы өткөргүч аркылуу жетүүнүн эрежелерин аныктоо (мисалы, Ethernet). Коллизияларды алдын алат.
• Ката аныктоо жана кээ бир учурларда оңдоо (Error Detection and Correction): Деректердин бузулушун аныктоо үчүн CRC сыяктуу текшерүү суммаларын кошуу. Кээ бир каналды деңгээл протоколдору ката оңдоону да жүргүзө алат.
• Физикалык деңгээлдин дарегин коюу (Physical Addressing): MAC даректерин колдонуп, түзмөктөрдү уникалдуу идентификациялоо.
• Токтомуу көзөмөлү (Flow Control): Түзмөктөрдүн ортосунда маалыматтын өткөрүү ылдамдыгын жөнгө салуу, жөнөтүүчү кабыл алууну ашыкча жүктөп албоосу үчүн.

Каналды деңгээл протоколдорунун мисалдары:

• Ethernet: Кабелдик жергиликтүү тармактар үчүн эң кеңири тараган протокол.
• Wi-Fi (IEEE 802.11): Уюлдук жергиликтүү тармактар үчүн протокол.
• PPP (Point-to-Point Protocol): Эки узун ортосунда түз байланыш түзүү үчүн колдонулат (мисалы, модем аркылуу).
• ATM (Asynchronous Transfer Mode): Туруктуу өлчөмдөгү клеткаларды колдонгон протокол, телекоммуникацияда кеңири колдонулат.
• Frame Relay: Өзгөрмө узундуктагы пакеттери бар протокол, WAN тармактарда колдонулат.

Башка деңгээлдерден айырмасы:

• Физикалык деңгээлден: Каналды деңгээл кадрлар менен иштейт жана узулардын ортосунда логикалык байланыш камсыздайт, ал эми физикалык деңгээл биттерди физикалык ортом аркылуу өткөрөт.
• Тармактык деңгээлден: Тармактык деңгээл (IP) пакеттерди маршрутизациялоо менен алектенет, IP даректерин колдонуп. Каналды деңгээл кадрларды бир гана жергиликтүү тармак сегментинде өткөрөт, MAC даректерин колдонуп.