Файлга кирүү укуктарын кантип өзгөртүүгө болот?

Linux/Unix тутумдарында үч түрдүү укук колдонулат: окуу (read), жазуу (write) жана ишке ашыруу (execute), ошондой эле үч категория колдонуучу бар: файлдын ээси (owner), топ (group) жана башка (others).

Укуктарды chmod командасы аркылуу өзгөртүүгө болот.

1. Сандык ыкма:

# r=4, w=2, x=1
# Ар бир сан ээси, тобу жана башка үчүн укуктардын жыйындысын билдирет
# Мисалы: 777 (бардыгы үчүн rwx), 755 ( ээси үчүн rwx, топ жана башка үчүн rx)
chmod 755 файл_аты

2. Белгилүү ыкма:

# u (owner), g (group), o (others), a (бардык - ugo)
# +, - (укукту кошуу/алып салуу), = (так аныкталган укуктарды коюу)
# r (read), w (write), x (execute)
chmod u+x файл_аты         # ээси үчүн ишке ашыруу укугун кошуу
chmod g-o-w файл_аты      # топ жана башка үчүн жазуу укугун алып салуу
chmod a=rw- файл_аты       # бардык үчүн окуу жана жазуу укуктарын коюу, x алып салуу

Мисалдар:

• Файлды гана ээси үчүн ишке ашыруу мүмкүнчүлүгүн берүү:

  chmod u+x файл_аты
  

• Ээсине окуу жана жазуу укуктарын, топ жана башка үчүн гана окуу укуктарын коюу:

  chmod 644 файл_аты
  

Кошумча опциялар:

• -R: рекурсивдүү укуктарды өзгөртүү (каталогдор жана алардын мазмуну үчүн).

  chmod -R 755 каталог_аты
  

Кирүү укуктарын ls -l командасы аркылуу көрүүгө болот.

# ls -l чыгышынын мисалы
# -rwxr-xr-x 1 колдонуучу топ 1024 11 Ноя 10:00 файл_аты

Анда:

• Биринчи белгилүү - файл экенин көрсөтөт. d каталогду көрсөтөт.
• Кийинки үч белгилүү (rwx) ээси үчүн укуктар.
• Кийинки үч (r-x) топ үчүн укуктар.
• Акыркы үч (r-x) башка үчүн укуктар.