CAP теоремасы эмне?

CAP теоремасы (ошондой эле Brewer теоремасы катары белгилүү) бөлүштүрүлгөн эсептөө системасында бир эле учурда төмөнкүлөрдү камсыз кылуу мүмкүн эместигин билдирет:

• Туруктуулук (Consistency): Бардык түйүндөр бир убакта бирдей маалыматтарды көрөт. Ар бир окуу операциясы акыркы жазылган маалыматтарды алат.
• Жарактуулук (Availability): Ар бир суроо бош эмес жооп алат, башка түйүндөрдүн абалынан көз карандысыз. Түйүн системасы дайыма окуу жана жазуу операциялары үчүн жеткиликтүү.
• Тармак бөлүнүүсүнө туруштук берүү (Partition Tolerance): Түйүндөр ортосунда байланыш үзүлсө да, система иштөөдө улантат (тармак бөлүнүштөрү).

Тармак бөлүнүүсү ($P$) шартында, система туруктуулук ($C$) жана жеткиликтүүлүк ($A$) арасында тандоо жасашы керек.

• CA система: Тармак бөлүнүүлөрү болбогондой кабыл алынат. Алар пайда болгондо, система же жеткиликтүү эмес же туура эмес болот. Мисалдар: классикалык салыстырмалы маалымат базалары синхрон репликация менен жергиликтүү тармакта.
• CP система: Тармак бөлүнүүсү учурунда туруктуулукту тандоого, жеткиликтүүлүктөн баш тартат. Эгер түйүн көпчүлүк менен байланышта боло албаса, ал жооп берүүнү токтотот, маалыматтын туруктуулугун камсыз кылуу үчүн. Мисалдар: Zookeeper, etcd, Paxos же Raft сыяктуу келишим протоколдорун колдонгон таралган системдер.
• AP система: Тармак бөлүнүүсү учурунда туруктуулукту жоготуп, жеткиликтүүлүктү артык көрөт. Система дагы эле суроолорго жооп берет, бирок эскирген же карама-каршы маалыматтарды бере алат. Соңкуда, eventual consistency жетишилет. Мисалдар: DynamoDB, Cassandra, MongoDB (айрым конфигурацияларында стандарт).

CAP теоремасы, таралган маалымат сактоо системдерине тиешелүү. Чын системдерде, көбүнчө, компромисс жасоо жана колдонмонун конкреттүү талаптарына эң ылайыктуу моделди тандоо керек.