CAP теоремеси жөнүндө айтып бер.

CAP теоремеси, бөлүнгөн системанын бир убакта үч өзгөчөлүгүн кепилдей албайт:

• Тууралуулук (Consistency) — бардык түйүндөр бир убакта бирдей маалыматты көрөт.
• Жеткиликтүүлүк (Availability) — ар бир суроо ийгиликтүү же ката менен жооп алат, узак кечикпестен.
• Тармак бөлүнүүсүнө туруктуулук (Partition tolerance) — система тармак бөлүнүүсүнө карабай иштөөдө улантат (түйүндөр арасындагы байланыш жоголуу).

Тармак бөлүнүүсү шарттарында, система же тууралуулукту же жеткиликтүүлүктү камсыздай алат, бирок экөөнү бир убакта эмес. Бул долбоорчуларды CP (Тууралуулук + Бөлүнүүгө туруктуулук) жана AP (Жеткиликтүүлүк + Бөлүнүүгө туруктуулук) системдеринин ортосунда тандоого мажбур кылат.

Мисал:

• CP система: тармак бөлүнүүсүндө, кээ бир түйүндөрдү блоктоп, тууралуулукту сактоо үчүн, бирок жеткиликтүү болбой калышы мүмкүн.
• AP система: суроолорго жооп берүүнү улантат, бирок маалыматтар убактылуу туура эмес болушу мүмкүн.

CAP теоремеси, бөлүнгөн маалымат базалары жана кызматтарды долбоорлоодо компромистерди түшүнүүгө жардам берет.