C# да кандай коллекциялар бар?

C# ар кандай аталыштардын кеңейиши менен сактоо жана маалыматтарды башкаруу үчүн көптөгөн коллекциялар түрлөрүн сунуштайт, алар ар кандай ысымдар кеңейиштеринде жайгашкан (негизинен System.Collections, System.Collections.Generic, System.Collections.Concurrent, System.Collections.Immutable). Алар негизги белгилер боюнча классификацияланат:

1. Сакталган маалыматтардын түрү боюнча:

   • Түрсүз (Untyped): object түрүндөгү объекттерди сактайт (System.Collections). Түр которуштурууну талап кылат жана азыраак натыйжалуу болушу мүмкүн.
   • Түргө негизделген (Generic): белгилүү бир түрдөгү объекттерди сактайт (System.Collections.Generic). Түр коопсуздугун жана жакшыраак иштөө жөндөмүн камсыздайт.

2. Маалымат структурасы боюнча:

   • Тизмелер (Lists): Тизилген коллекциялар, элементтерге индекс аркылуу кирүү.
     • ArrayList (түрсүз)
     • List<T> (түргө негизделген)
     • LinkedList<T> (түргө негизделген, эки тараптуу байланыштуу тизмек)
   • Массивдер (Arrays): Белгиленген өлчөмдүү, индекс аркылуу кирүү.
     • Array (негизги класс)
     • T[] (массивдер үчүн синтаксистик шекер)
   • Сөздүктөр (Dictionaries): ачкыч-баалуулук жуптарынын коллекциясы, ачкыч аркылуу кирүү.
     • Hashtable (түрсүз)
     • Dictionary<TKey, TValue> (түргө негизделген)
     • SortedList (түрсүз, ачкыч боюнча сорттолгон)
     • SortedList<TKey, TValue> (түргө негизделген, ачкыч боюнча сорттолгон)
     • SortedDictionary<TKey, TValue> (түргө негизделген, ачкыч боюнча сорттолгон, кызыл-кара дарак колдонулат)
   • Жыйнактар (Sets): уникалдуу элементтердин коллекциясы.
     • HashSet<T> (түргө негизделген, сорттолбогон)
     • SortedSet<T> (түргө негизделген, сорттолгон)
   • Кутулар (Queues): "биринчи келген, биринчи чыккан" принциби менен иштеген коллекциялар.
     • Queue (түрсүз)
     • Queue<T> (түргө негизделген)
   • Топтор (Stacks): "акыркы келген, биринчи чыккан" принциби менен иштеген коллекциялар.
     • Stack (түрсүз)
     • Stack<T> (түргө негизделген)

3. Жиптердин коопсуздугу боюнча:

   • Жиптер менен иштөөдө коопсуз эмес: Көпчүлүк стандарттык коллекциялар (System.Collections, System.Collections.Generic). Көпжиптүү иштөө үчүн тышкы синхрондаштыруу талап кылынат.
   • Жиптер менен иштөөдө коопсуз (Concurrent): Көпжиптүү чөйрөдө коопсуз иштөө үчүн иштелип чыккан (System.Collections.Concurrent).
     • ConcurrentBag<T>
     • ConcurrentDictionary<TKey, TValue>
     • ConcurrentQueue<T>
     • ConcurrentStack<T>

4. Өзгөрүлмөлүүлүк боюнча:

   • Өзгөрүлмө (Mutable): Көпчүлүк коллекциялар элементтерди кошууга, өчүрүүгө жана өзгөртүүгө мүмкүндүк берет.
   • Өзгөрүлбөс (Immutable): түзүлгөндөн кийин өзгөрбөйт (System.Collections.Immutable). Ар бир өзгөртүү операциясы жаңы коллекцияны кайтарат.
     • ImmutableArray<T>
     • ImmutableList<T>
     • ImmutableDictionary<TKey, TValue>
     • ImmutableHashSet<T>
     • ImmutableSortedSet<T>
     • ImmutableQueue<T>
     • ImmutableStack<T>

Конкреттүү коллекция түрүн тандоо иштин талаптарына көз каранды: маалымат түрү, индекс же ачкыч аркылуу кирүү зарылдыгы, уникалдуулук талаптары, сактоо тартиби, иштөө ылдамдыгы, жиптердин коопсуздугу жана өзгөрмөлүүлүк. Заманауи C#да эң көп колдонулгандар System.Collections.Generic кеңейтүүсүндөгү типтелген коллекциялар болуп саналат.