რა ტიპის მონაცემთა ბაზებია მონაცემთა მოდელების მიხედვით?

Տվյալների մոդելների կախված, տվյալների բազաները կարելի է բաժանել հետևյալ հիմնական տեսակների:

1. Հարաբերական տվյալների բազաներ (Relational Databases)

   • Տվյալների կազմակերպում՝ աղյուսակների տեսքով՝ հաստատված կառուցվածքով (սյունակներ և տողեր):
   • SQL օգտագործում տվյալների հարցումների համար:
   • հիմնված է հարաբերական ալգեբրայի և գործարքների ամբողջականության (ACID) տեսության վրա:
   • Օրինակներ՝ PostgreSQL, MySQL, Oracle, SQL Server:

2. Ներառական տվյալների բազաներ (NoSQL Databases)

   • моделներ տվյալների ավելի ճկուն, որոնք չեն կապված աղյուսակային կառուցվածքի հետ:
   • նախագծված են մասշտաբայնության, ճկունության և մեծածավալ անստრუქტուր կամ կիսանստრუქტուր տվյալների աշխատանքի համար:
   • Օգտագործում են տարբեր հարցման լեզուներ, հաճախ՝ ոչ SQL:
   • Ամեն դեպքում չեն երաշխավորում ACID (օգտագործում են BASE):
   • Բաժանվում են ենթատեսակների՝
     • Բազաներ՝ բանալի-արժեք (Key-Value Databases): տվյալները պահվում են զույգերով՝ "բանալի-արժեք":
     • Օրինակներ՝ Redis, Amazon DynamoDB:
     • Հավաքածուային բազաներ (Document Databases): տվյալները պահվում են փաստաթղթերի տեսքով (օրինակ՝ JSON, BSON, XML):
     • Օրինակներ՝ MongoDB, Couchbase:
     • Սյունակային կամ սյունակային բազաներ (Column-Family Databases): տվյալները պահվում են սյունակային ընտանիքների տեսքով:
     • Օպտիմիզացված են մեծ ծավալների տվյալների ընթերցման համար՝ առանձին սյունակների միջոցով:
     • Օրինակներ՝ Apache Cassandra, Apache HBase:
     • Գրաֆային բազաներ (Graph Databases): տվյալները պահվում են հանգույցների (օբյեկտների) և կապերի (հարաբերությունների) տեսքով:
     • Օպտիմիզացված են կապերով աշխատելու համար:
     • Օրինակներ՝ Neo4j, ArangoDB:

3. Հիերարխիկ տվյալների բազաներ (Hierarchical Databases)

   • Տվյալների կազմակերպում՝ ծառային կառուցվածքի տեսքով (հայր-որդ):
   • Ամեն մի որդի ունի միայն մեկ հայր, բայց հայրն ունի մի քանի որդիներ:
   • Մի քանի հնագույն տեսակների բազա:
   • Օրինակներ՝ IMS (IBM):

4. Ցանցային տվյալների բազաներ (Network Databases)

   • Հիերարխիկ մոդելի ընդլայնում՝ թույլ տալով որդուն ունենալ մի քանի հայր:
   • Տվյալները ներկայացվում են որպես գրաֆ:
   • Ավելի ճկուն, քան հիերարխիկը, բայց ավելի բարդ կառավարման համար:
   • Օրինակներ՝ IDMS:

5. Օբյեկտ-կենտրոնացված տվյալների բազաներ (Object-Oriented Databases)

   • Տվյալները պահվում են օբյեկտների տեսքով՝ ինչպես ներկայացված է օբյեկտ-կենտրոնացված ծրագրավորման լեզուներում:
   • Ներառում են ժառանգություն, պոլիմորֆիզմ և ինկապսուլացում:
   • Օրինակներ՝ db4o, ObjectDB:

Ընտրությունը տվյալների բազայի տեսակի՝ կախված է պահվող տվյալների առանձնահատկություններից, կատարողականության պահանջներից, масштабայնությունից և տվյալների հետ փոխազդեցության մոդելից։