რა მოდელები არსებობს ქსელური პროტოკოლებისთვის?

ინტერნეტში გამოყენებული ორი ძირითადი ქსელური პროტოკოლის მოდელი არსებობს: OSI მოდელი და TCP/IP მოდელი.

OSI მოდელი (Open Systems Interconnection):

თეორიული მოდელი, რომელიც აღწერს ქსელურ მოწყობილობებს შორის ურთიერთქმედებას. შედგება 7 დონიდან:

1. ფიზიკური დონე (Physical Level): განსაზღვრავს მონაცემების ფიზიკურ გადაცემას (ელექტრონული სიგნალები, გადაცემის საშუალება).
2. მონაცემთა კავშირი (Data Link Level): მართავს წვდომას გადაცემის საშუალებაზე, შეცდომების გამოვლენასა და გამოსწორებას ერთ სეგმენტში.
3. ქსელური დონე (Network Level): უზრუნველყოფს მონაცემების მარშრუტიზაციას სხვადასხვა ქსელებს შორის, ლოგიკურ მისამართს.
4. ტრანსპორტის დონე (Transport Level): პასუხისმგებელია მონაცემების საიმედო მიწოდებაზე გამგზავნიდან მიმღებამდე, სეგმენტაციას, ნაკადის კონტროლსა და შეცდომებს.
5. სესიის დონე (Session Level): ადგენს, მართავს და ასრულებს სესიებს შორის კავშირს.
6. წარმოდგენითი დონე (Presentation Level): გარდაქმნის მონაცემებს ფორმატში, რომელიც გამოიყენება პროგრამულ დონეზე (შიფრირება, ს Compression).
7. მოქმედებითი დონე (Application Level): პირდაპირ უზრუნველყოფს ქსელურ სერვისებს პროგრამებისთვის (HTTP, FTP, SMTP).

TCP/IP მოდელი (Transmission Control Protocol/Internet Protocol):

პრაქტიკული მოდელი, რომელიც გამოიყენება ინტერნეტში. შედგება 4 (ან 5, რეალიზაციის მიხედვით) დონიდან:

1. ქსელზე წვდომის დონე (Network Access Level): აერთიანებს OSI მოდელის ფიზიკურ და მონაცემთა კავშირის დონეებს. პასუხისმგებელია მონაცემების გადაცემაზე ფიზიკურ არხზე.
2. ინტერნეტ დონე (Internet Level): შეესაბამება OSI მოდელის ქსელურ დონეს. მართავს მონაცემების მარშრუტიზაციას ქსელებს შორის (ძირითადი პროტოკოლი - IP).
3. ტრანსპორტის დონე (Transport Level): შეესაბამება OSI მოდელის ტრანსპორტის დონეს. პასუხისმგებელია მონაცემების საიმედო ან არასაიმედო მიწოდებაზე პროცესებს შორის (ძირითადი პროტოკოლები - TCP და UDP).
4. მოქმედებითი დონე (Application Level): აერთიანებს სესიის, პრეზენტაციის და პროგრამული დონეებს OSI მოდელიდან. უზრუნველყოფს ქსელურ სერვისებს პროგრამებისთვის (HTTP, FTP, SMTP, NTP, DNS).

შედარება მოდელებს შორის:

მახასიათებელი	OSI მოდელი	TCP/IP მოდელი
დონეების რაოდენობა	7	4 (ან 5)
დანიშნულება	თეორიული, სტანდარტული	პრაქტიკული, რეალიზებული
ფოკუსი	ფუნქციების განაწილება	მონაცემების გადაცემის უწყვეტობა
რეალიზაცია	ნაკლებად გამოიყენება პირდაპირ	ფართოდ გამოიყენება