რა ტიპის მონაცემთა ბაზები არსებობს?

Տվյալների բազաները դասակարգվում են մի քանի նշաններով, հիմնական տեսակները՝

1. Ռելացիոնալ (SQL-կենտրոնացված):

   • Տվյալները պահվում են աղյուսակներում՝ տողերով և սյունակներով:
   • Հարաբերությունները աղյուսակների միջև սահմանվում են հիմնական և արտաքին բանալիներով:
   • SQL լեզուն օգտագործվում է հարցումների համար:
   • Օրինակներ՝ PostgreSQL, MySQL, Oracle, SQL Server:

2. Ներառական (NoSQL):

   • Տարբեր են ռելացիոնալներից՝ ճկուն սխեմաներով և հորիզոնական մասշտաբավորմամբ:
   • Տարբեր տվյալների մոդելներ կան՝
     • Բանալի-արժեք: Redis, Memcached:
     • Փաստաթղթային ուղղված: MongoDB, Couchbase:
     • Լայնակողմանի: Cassandra, HBase:
     • Գրաֆային: Neo4j, ArangoDB:

3. In-Memory (հիշողության մեջ):

   • Տվյալները պահվում են անմիջապես RAM-ում՝ արագ մուտքի համար:
   • Կարող են լինել ինչպես ռելացիոնալ, այնպես էլ NoSQL:
   • Օրինակներ՝ Redis, Memcached, SAP HANA:

4. Ժամանակային շարքեր (Time Series):

   • Օպտիմիզացված են տվյալների պահեստավորման և վերլուծության համար՝ ժամանակային կարգով:
   • Օրինակներ՝ InfluxDB, TimescaleDB:

5. Մուլտիմոդելային (Multi-model):

   • Միաժամանակ աջակցում են մի քանի տվյալների մոդելների՝
     • Օրինակ՝ փաստաթղթային և գրաֆային:
     • Օրինակներ՝ ArangoDB, OrientDB:

6. Գեոպրոստորական (Spatial):

   • Օպտիմիզացված են տվյալների պահեստավորման և հարցումների համար՝ աշխարհագրական կոորդինատներով:
   • Սովորաբար՝ ռելացիոնալ կամ NoSQL տվյալների բազաների ընդարձակումներ՝
     • Օրինակ՝ PostGIS՝ PostgreSQL-ի համար:

7. Հետնորդ-վերահսկող (Master-Slave):

   • Տվյալների կրկնօրինականության համար ճարտարապետական մոդել:
   • Մի զույգ (հետնորդ) մշակում է գրառումները, մյուսները՝ միայն ընթերցում և սինխրոնիզացիա՝ հետնորդի հետ:
   • Օգտագործվում է ընթերցման հզորացման և անբավարարության ապահովման համար:

8. Շարդավորված (Sharded):

   • Տվյալները բաժանվում են մի քանի անկախ զույգերի միջև՝
     • Օգտագործվում է հորիզոնական մասշտաբավորման և մեծ տվյալների մշակման համար:

Համեմատական աղյուսակ ռելացիոնալ և нерելացի տվյալների բազաների միջև՝

Գծագիր	Ռելացիոնալ (SQL)	Ներառական (NoSQL)
Սխեմա	Խիստ, նախապես սահմանված	Գնահատելի, դինամիկ
Մասշտաբավորում	Ուղղահայաց (ավելի բարդ հորիզոնական)	Հորիզոնական (պարզ)
Տվյալների ամբողջականություն	ACID (հաճախ)	BASE (հաճախ)
Տվյալների մոդել	Աղյուսակներ	Կլիչ-արժեք, փաստաթուղթ, գրաֆ, և այլն
Հարցման լեզու	SQL	Տարբեր (API, հատուկ)