Ի՞նչ տեսակների ինդեքսներ կան տվյալների բազաներում։

Տեղեկատվական բազաների հիմնական ինդեքսների տեսակները:

1. B-Tree (B+Tree):

   • ամենատարածված տեսակն է:
   • հարմար է լայն սպեկտրի գործողությունների համար՝ տիրույթի որոնում, ճշգրիտ համապատասխանություն, դասավորություն:
   • օգտագործվում է որպես նախնական տարբերակ շատ տվյալների բազաներում (MySQL, PostgreSQL, Oracle):

2. Հեշ-индեքսներ:

   • հիմնված հեշ-թերթի վրա:
   • շատ արագ է ճշգրիտ համապատասխանության որոնման համար (=):
   • չի հարմար տիրույթի որոնման համար (BETWEEN, <, >), դասավորության (ORDER BY) կամ պաթերնի որոնման (LIKE):

3. Լրացուցիչ տեքստային ինդեքսներ:

   • նախատեսված են տեքստային դաշտերում որոնման համար (BLOB, TEXT):
   • թույլ են տալիս որոնել բառեր կամ արտահայտություններ, հաշվի առնել սինոնիմները և մորֆոլոգիական վերլուծությունը:
   • օրինակներ՝ MATCH...AGAINST MySQL/MariaDB-ում, tsvector/tsquery PostgreSQL-ում:

4. Տարածական ինդեքսներ (R-tree):

   • օգտագործվում են աշխարհագրական կամ տարածական տվյալների ինդեքսավորման համար:
   • արդյունավետորեն գտնում են օբյեկտները որոշ տարածության կամ սահմանների մեջ:

5. Բիթային քարտեզ (Bitmap):

   • օգտագործվում է որոշ տվյալների բազաներում (օրինակ՝ Oracle, PostgreSQL):
   • հարմար է ցածր կարդինալության դաշտերի համար (փոքր քանակությամբ եզակի արժեքներ՝ սեռ, կարգավիճակ՝ ակտիվ/ակտիվ չէ):
   • կարող է շատ արդյունավետ լինել բարդ հարցումների համար՝ AND և OR օպերատորներով:

6. Կլաստերիզացված ինդեքս:

   • ազդում է տվյալների ֆիզիկական կարգավորման վրա:
   • միայն մեկ կլաստերիզացված ինդեքս կարող է լինել մեկ տողային աղյուսակում:
   • հաճախ օգտագործվում է հիմնական բանալի համար:

7. Անկլաստերիզացված ինդեքս:

   • չի որոշում ֆիզիկական կարգավորումը:
   • պարունակում է ցուցիչներ ֆիզիկական դիրքորոշման համար:
   • աղյուսակը կարող է ունենալ մի քանի անկլաստերիզացված ինդեքսներ:

8. Կապող (Covering) ինդեքս:

   • ինդեքս, որը պարունակում է բոլոր սյունակները, որոնք անհրաժեշտ են հարցման կատարման համար՝ ներառյալ SELECT ցանկում, WHERE պայմաններում և ORDER BY:
   • թույլ է տալիս տվյալների բազային համակարգին չհասնել տվյալների, ինչը արագացնում է հարցումը:

9. Ֆունկցիոնալ (արտահայտության վրա հիմնված) ինդեքս:

   • կառուցված է մեկ կամ մի քանի սյունակների վրա ֆունկցիայի կամ արտահայտության արդյունքի վրա:
   • թույլ է տալիս հաշվարկված արժեքների ինդեքսավորումը:

Ընտրելով ինդեքսի տեսակ, հաշվի առնվում է տվյալների տիպը, հաճախականությունը և հարցումների բնույթը (ճշգրիտ արժեքի որոնում, տիրույթ, դասավորություն, լրացուցիչ տեքստային որոնում և այլն), ինչպես նաև սյունակի կարդինալությունը։