Ի՞նչ է ֆունկցիոնալ ծրագրավորումը։

Ֆունկցիոնալ ծրագրավորումը՝ դա ծրագրավորման պարանգամա է, որտեղ հաշվարկները դիտվում են որպես մաթեմատիկական ֆունկցիաների հաշվարկ, որը խուսափում է փոփոխական վիճակից և փոփոխական տվյալներից.

Հիմնական սկզբունքները:

• Անմեղ ֆունկցիաներ (Pure Functions): Ֆունկցիաները, որոնք նույն մուտքային տվյալներով միշտ վերադարձնում են նույն արդյունքը և չունեն կողմնակի ազդեցություններ (օրինակ՝ արտաքին փոփոխականների փոփոխում, մուտք/արտահոսք):
• Փոփոխականության բացակայություն (Immutability): Տվյալները չեն փոխվում ստեղծվելուց հետո: Յուրաքանչյուր "փոփոխություն" ստեղծում է նոր պատճեն տվյալների:
• Ֆունկցիաները որպես առաջին կարգի օբյեկտներ (Functions as First-Class Citizens): Ֆունկցիաները կարող են փոխանցվել որպես արգումենտներ, վերադարձվել այլ ֆունկցիաներից և վերագրել փոփոխականներին:
• Հղման թափանցիկություն (Referential Transparency): Բառաձևը կարող է փոխարինվել նրա արժեքով առանց ծրագրի վարքագիծը փոխելու: Սա ուղղակիորեն կապված է մաքուր ֆունկցիաների հետ:

Առավելություններ:

• Նախատեսելիություն: Հեշտ է փորձարկել և դետալավորել՝ առանց կողմնակի ազդեցությունների:
• Համաժամանակություն: Հեշտ է կատարել կոդը միաժամանակ, քանի որ չկա ընդհանուր փոփոխական վիճակ:
• Կոդի պահպանելիություն: Կոդը դառնում է ավելի մոդուլային և հասկանալի:

Օրինակ JavaScript-ում:

// Անմեղ ֆունկցիա (փոխում է արտաքին վիճակը)
let total = 0;
function addToTotal(value) {
  total += value;
  return total;
}

// Մաքուր ֆունկցիա (չփոխում արտաքին վիճակը, վերադարձնում է նոր արժեք)
function add(a, b) {
  return a + b;
}

// Ֆունկցիաների որպես առաջին կարգի օբյեկտների օգտագործում (ֆունկցիա որպես արգումենտ)
function processArray(arr, handler) {
  return arr.map(handler);
}

const numbers = [1, 2, 3];
const doubledNumbers = processArray(numbers, x => x * 2);

Չնայած JavaScript-ը չի հանդիսանում խիստ ֆունկցիոնալ լեզու, նրա հնարավորությունները (ինչպես մաքուր ֆունկցիաները, զանգվածների մեթոդները map, filter, reduce) թույլ են տալիս կիրառել ֆունկցիոնալ ծրագրավորման սկզբունքները: Ֆրոնտենդ-տեխնոլոգիաներում ՖՊ-ն հաճախ օգտագործվում է գրադարաններում և ֆրեյմվորկերում (օրինակ՝ Redux, React with hooks):