HTTP protokolündə başlıqlar (headers) nə üçün lazımdır?

HTTP protokolunda başlıqlar sorğu və cavab haqqında meta məlumatların ötürülməsi üçün istifadə olunur. Onlar müştəri və serverin əlavə məlumatları, mesajın gövdesinin bir hissəsi olmayan, mübadiləsini təmin edir.

Başlıqların vəzifələri:

• Keşin idarə olunması: Cache-Control, Expires, Pragma kimi başlıqlar resurslar üçün keş qaydalarını müəyyən edir, server üzərində yükü azaltmağa və istifadəçi üçün səhifələrin yüklənməsini sürətləndirməyə kömək edir.
• Məzmun haqqında məlumatların ötürülməsi: (Content-Type, Content-Length, Transfer-Encoding) başlıqları məlumat növünü, ölçüsünü və kodlaşdırma metodunu təsvir edir, bu da müştərinin alınan məlumatları düzgün şərh etməsinə imkan verir.
• İcazə və autentifikasiya: (Authorization, WWW-Authenticate) başlıqları istifadəçini və ya müştərini tanımaq və resurslara girişə nəzarət etmək üçün istifadə olunur.
• Cookie idarəetməsi: (Set-Cookie, Cookie) başlıqları serverin müştəri tərəfində kiçik məlumat parçalarını qurmasına və oxumasına imkan verir, bu da sessiya vəziyyətini və ya istifadəçi parametrlərini saxlamaq üçün vacibdir.
• Məzmun müzakirəsi: (Accept, Accept-Language, Accept-Encoding) başlıqları müştərinin serverə üstün tutduğu məlumat formatlarını, dilləri və kodlamaları bildirməsinə imkan verir.
• Yönləndirmə və proxy: (Via, X-Forwarded-For) başlıqları proxy serverlər və sorğunun keçdiyi marşrutu haqqında məlumatlar içərə bilər.
• Qoşulmanın idarə olunması: (Connection) başlıqları TCP əlaqəsinin vəziyyətini idarə etmək üçün istifadə olunur (məsələn, keep-alive).
• Təhlükəsizlik: bəzi başlıqlar (Strict-Transport-Security, Content-Security-Policy) veb tətbiqlərinin təhlükəsizliyini artırmağa kömək edir.

Yaygın başlıqlara nümunələr:

Başlıq	Növ	Məqsəd
Content-Type	Varlıq	Mesajın gövdəsinin məzmun növü (məsələn, text/html)
Content-Length	Varlıq	Mesaj gövdəsinin uzunluğu baytlarda
Cache-Control	Ümumi	Keş qaydaları
Authorization	Sorğu	Autentifikasiya üçün məlumatlar
Set-Cookie	Cavab	Müştəri tərəfində cookie qurmaq
User-Agent	Sorğu	Müştəri tətbiqi haqqında məlumat
Referer	Sorğu	Əvvəlki səhifənin URL-si
Location	Cavab	Yönləndirmə üçün URL

Başlıqlar HTTP-nin işləməsində əsas rol oynayır, protokolun elastikliyini və genişlənə bilənliyini təmin edir, müxtəlif qarşılıqlı əlaqə ssenarilərini dəstəkləmək üçün imkan yaradır.