TCP və UDP protokolları arasındakı fərqlər nədir?

TCP (Transmissiya Nəzarət Protokolu) və UDP (İstifadəçi Datagram Protokolu) arasındakı ən vacib fərqlər aşağıdakılardır:

Qoşulmanın qurulması:
- TCP - əlaqəyə yönəlik protokol. Məlumatların ötürülməsindən əvvəl üç tərəfli əl sıxma (three-way handshake) həyata keçirilir.
- UDP - əlaqəsiz protokol. Məlumatlar əvvəlcədən razılaşmadan göndərilir.
Çatdırılmanın etibarlılığı:
- TCP - etibarlı protokol. Çatdırılmanı təmin edir, paketlərin ardıcıllığını nəzarət edir və itirilmiş məlumatların yenidən göndərilməsini təmin edir.
- UDP - etibarsız protokol. Çatdırılmanı, paketlərin ardıcıllığını və yenidən göndərilməni təmin etmir.
Axın və tıxacın idarə olunması:
- TCP - axın idarəetmə mexanizmlərinə (alıcı məlumatları emal edə biləndən daha sürətli göndərmənin qarşısını alır) və tıxacın idarə olunmasına (şəbəkə tıxacında göndərmə sürətini tənzimləyir) malikdir.
- UDP - daxili axın və tıxacın idarə olunması mexanizmlərinə malik deyil.
Sürət:
- TCP - ümumiyyətlə UDP-dən daha yavaşdır, çünki əlaqənin qurulması, çatdırılmanın təsdiqi və axın/tıxacın idarə olunması üçün əlavə xərclər var.
- UDP - daha sürətli, çünki daha az əlavə xərclər var.
Başlıq ölçüsü:
- TCP - başlıq ölçüsü 20-60 bayt.
- UDP - başlıq ölçüsü 8 baytdır.
Tətbiq sahələri:
- TCP - etibarlı məlumat çatdırılmasını tələb edən tətbiqlər üçün istifadə olunur: HTTP, FTP, SSH, SMTP.
- UDP - sürət vacib olan və məlumat itkisi qəbul edilə bilən və ya tətbiq səviyyəsində idarə olunan tətbiqlər üçün istifadə olunur: DNS, DHCP, video/audio axını, onlayn oyunlar, VoIP.

Xülasə cədvəli:

Xüsusiyyətlər	TCP	UDP
Protokol növü	Qoşulma ilə	Qoşulmasız
Etibarlılıq	Etibarlı	Etibarsız
Çatdırılma ardıcıllığı	Zəmanətlidir	Zəmanət deyil
Yenidən göndərmə	Bəli	Xeyr
Axın idarəetməsi	Bəli	Xeyr
Tıxacın idarə olunması	Bəli	Xeyr
Sürət	Nisbətən yavaş	Nisbətən sürətli
Başlıq ölçüsü	20-60 bayt	8 bayt
Tətbiq nümunələri	HTTP, FTP, SSH	DNS, VoIP, Oyunlar